| Aragonia Aragón |
|||||
|
|||||
.png) |
|||||
| Hymn: Hymn Aragonii | |||||
| Stolica |  Saragossa |
||||
| Powierzchnia • razem • proc. Hiszpanii |
4. miejsce 47 719 km² 9,4% |
||||
| Populacja (2006) • liczba ludności • gęstość • proc. Hiszpanii |
11. miejsce 1 269 027 26,59 os./km² 2,9% |
||||
| Język urzędowy | hiszpański | ||||
| Etnonim | Aragończycy | ||||
| Autonomia od | 16 sierpnia 1982 | ||||
| Reprezentacja w parlamencie • Kongres • Senat |
13 12 |
||||
| Prezydent | Marcelino Iglesias (od 2003) (PSOE) |
||||
| Strona internetowa | |||||
Aragonia (hiszp. i arag. Aragón, kat. Aragó) – wspólnota autonomiczna i region historyczny w północno-wschodniej Hiszpanii. Region historyczny Aragonii obejmuje środkową część biegu Ebro. Pełna nazwa hiszpańska brzmi "Comunidad Autónoma de Aragón".
Aragonia graniczy na północy z Francją, na wschodzie z Katalonią, na południu z Walencją, a na zachodzie z Kastylią-La Manchą, Kastylią-León, La Rioja i Nawarrą. Składa się z trzech prowincji – Saragossa, Huesca i Teruel oraz 33 comarcas (powiaty). Region jest górzysty, przecięty rzeką Ebro.
Królestwo Aragonii wraz z Hrabstwem Barcelony (Katalonia), Królestwem Walencji i Królestwem Majorki tworzyło historyczną Koronę Aragonii. Od 1978 jest wspólnotą autonomiczną Hiszpanii. Stolicą Aragonii jest Saragossa. 23 kwietnia obchodzone jest dzień Świętego Jerzego (San Jorge), będący dniem Aragonii.
Od 2 sierpnia 1999 prezydentem wspólnoty autonomicznej Aragonii jest Marcelino Iglesias Ricou.
Spis treści |
edytuj Demografia
Ludność stolic prowincji:
Inne miejscowości:
- Calatayud - 20.263 mieszkańców
- Ejea de los Caballeros - 16.941 mieszkańców
- Monzón - 15.806 mieszkańców
- Barbastro - 15.778 mieszkańców
- Alcañiz - 15.130 mieszkańców
- Utebo - 14.037 mieszkańców
- Fraga - 13.284 mieszkańców
- Jaca - 12.553 mieszkańców
- Tarazona - 10.875 mieszkańców
- Sabiñánigo - 9.023 mieszkańców
- Binéfar - 8.890 mieszkańców
- Caspe - 8.206 mieszkańców
- Ateca - 2.000 mieszkańców
- Źródło INE (Instituto Nacional de Estadística), z 1 stycznia 2005.
Zgodnie ze spisem z 1991 Aragonię zamieszkiwało 1 178 000 osób, co stanowiło 2,95% całkowitej ludności Hiszpanii. Gęstość zaludnienia wynosiła 25,2 os./km².
W 2005 liczba ludności wzrosła do 1 269 027 osób.
edytuj Historia
-
Zobacz więcej w osobnym artykule: Królestwo Aragonii.
W starożytności ziemie późniejszej Aragonii wchodziły w skład rzymskiej prowincji Hispania Tarraconensis. Od V wieku opanowana została przez Wizygotów.
Królestwo Aragonii powstało w 1135 gdy hrabia Barcelony Ramon Berenguer IV poślubił Petronelę Aragońską. Aragonia rozpoczęła ekspansję na południe, aby wyprzeć Maurów z Hiszpanii. Na skutek tej ekspansji zajęła Baleary i Walencję. W XIV wieku Francja wypiera Katalończyków z Prowansji, zmuszając ich do ekspansji w basenie Morza Śródziemnego. W 1412 bezpotomnie umiera ostatni Kataloński król Barcelony, a na tron wstępuje Ferdynand I. W 1479 Aragonia tworzy z Kastylią królestwo Hiszpanii. Podczas wojny Francusko-Hiszpańskiej 1808-1809 w Aragonii miały miejsce zacięte walki w obronie Saragossy.
edytuj Język
W Aragonii mówi się głównie w języku kastylijskim, będącym językiem oficjalnym. W niektórych miejscach używa się także aragońskiego i zachodniego katalońskiego:
- Język kastylijski jest językiem oficjalnym i mówionym na całym terytorium aragońskim, posiada on pewną odmienność dialektyczną, która wynika z kontaktu z językiem aragońskim, dominującym na tym obszarze do XV wieku, od kiedy to zaczęła się dominacja kastylijskiego.
- Język aragoński jest mówiony w małych miejscowościach prowincji Huesca, pewne jego ślady pozostały w języku mówionym w prowincjach Zaragoza i Teruel, a także poza Aragonią w La Rioja i Nawarra.
- Język kataloński jest mówiony w niektórych powiatach wschodniej części Aragonii, które tworzą tzw. "Franję" (Franja de Levante).
edytuj Zobacz też
Andaluzja • Aragonia • Asturia • Baleary • Estremadura • Galicja • Kantabria • Kastylia-León • Kastylia-La Mancha • Katalonia • Kraj Basków • La Rioja • Madryt • Murcja • Nawarra • Walencja • Wyspy Kanaryjskie