Współrzędne: 10°28'41" S 76°26'51" W
Vilcabamba - dawne miasto w dzisiejszym Peru, legendarna stolica Inków, w latach 1536-1572 siedziba władców inkaskich, z której opierali się postępującej ekspansji Hiszpanów. W 1572 roku miasto to zostało zdobyte i zburzone przez Hiszpanów, a jego lokalizacja uległa zapomnieniu.
Poszukiwania Vilcabamby trwały już od XVIII wieku. W 1911 roku Hiram Bingham odkrył ruiny Espíritu Pampa w lesie odległym o 130 kilometrów na zachód od Cuzco, niemniej jednak uznał je za zbyt skromne na stolicę (zapominając, że była to stolica na wygnaniu), za którą ostatecznie uznał również odkryte przez siebie Machu Picchu. W latach 60. XX wieku do tych samych ruin dotarli Antonio Satander i Gene Savoy, którzy uznali je za ostatnią stolicę Inków. Nie mieli jednak na to żadnych konkretnych dowodów.
W 1976 roku Tony Halik i Elżbieta Dzikowska wraz z profesorem Edmundo Guillenem ponownie dotarli do ruin Vilcabamby. W Archiwum Indiańskim w Sewilli Guillen dotarł do listów żołnierzy hiszpańskich, którzy opisywali trasę podbojów jak również to, co zastali w Vilcabambie. Porównanie treści tych listów z rzeczywistymi ruinami było więc pierwszym bezpośrednim dowodem, że jest to właśnie legendarna siedziba władców inkaskich.
W późniejszych latach Vincent Lee i John Hemming prowadzili prace archeologiczne i badania, których wyniki były dalszym potwierdzeniem.
16 czerwca 2006 roku w muzeum w Cuzco odsłonięto tablicę upamiętniającą 30 rocznicę tamtych wydarzeń, na której widnieją m.in. nazwiska Tony'ego Halika i Elżbiety Dzikowskiej.
edytuj Ciekawostki
- Drugi poziom pierwszej i siódmej części popularnej gry komputerowej Tomb Raider nosi nazwę City of Vilcabamba (Miasto Vilcabamba).
- W drugiej części Księgi Pięciorga gdy Matt ucieka z Cuzco ląduje na obszarze zwanym Vilcabamba.